In de vorige afleveringen heb ik wat verteld over de motivatie voor het maken van een documentaire, het onderzoek dat ervoor nodig is en ook al iets over het maken van interviews.

Het is altijd mooi als je een stukje spanning in je verhaal kunt krijgen. Dat geldt natuurlijk heel sterk voor een speelfilm, maar ook voor een documentaire is dat mooi. Mensen die tegen problemen oplopen, hindernissen moeten overwinnen of het helemaal met elkaar oneens zijn.

Ik hoopte dat ik in de film over de restauratie van de Noorderkerk in Apeldoorn zoiets zou kunnen vinden. En gedeeltelijk is dat ook gelukt. De eerste eigenaar van de in onbruik geraakte kerk, de heer Teelen, had grootse plannen. Maar hij liep stuk op wat hij noemde “de ambtelijke bureaucratie en de eindeloze vergadercultuur” bij gemeente en monumentenzorg. En het begon er op te lijken dat de kerk daar het slachtoffer van zou worden.

Nou daar had ik mijn “probleem”. De vraag is dan wel of iemand bereid is ook gewoon over zo’n mislukking voor de camera te praten. Fantastisch dat hij dat wilde doen. En in het interview heb ik hem ook gewoon de ruimte gegeven zijn hart te luchten. En hij deed dat nog heel goed en welbespraakt ook! Het probleem achteraf was wel dat het maar een onderdeel van de film was en dat er dus erg in gesneden moest worden. Maar de kern is overeind gebleven.

Ik hoopte die tegenstelling nog wat aan te dikken door ook zijn voormalige tegenstander, de wethouder daarover aan het woord te laten. Ook die was daartoe bereid hoewel ze al een paar jaar wethouder àf was. Jammer alleen dat ze zich voor de camera erg inhield en heel netjes reageerde. Daardoor werd het wat minder “drama” dan ik had gehoopt. Maar ik kon haar verhaal wel prima gebruiken om het met dat van Teelen af te wisselen, zodat je niet aldoor naar hetzelfde sprekende hoofd hoefde aan te kijken.

Conclusie: als je kans ziet een tegenstelling in je film te laten zien hou je de kijker beter bij de les. Zelfs nu het bij mij niet helemaal gelukt is maakt die discussie toch wel duidelijk dat de restauratie van een monument beslist geen “piece of cake” is.

Tot zover het verhaal. Maar een verhaal is nog geen film. Daar is beeldmateriaal voor nodig. Uiteraard heb ik de kerk op alle mogelijke manieren in beeld gebracht. Van voor naar achter, van binnen en van buiten, en van onder tot boven. Dat lukt dus nooit op één dag (ik ben al met al vijf dagen bezig geweest) en dus zijn de weersomstandigheden telkens anders: van mooi helder weer en blauwe luchten tot bijna regen en alles daar tussen in. In de kerk was het nog lastiger. Een ruimte met kunstlicht, waarin via grote, ook nog eens blauw en geel gekleurde, ramen het daglicht binnen stroomt, vraagt dus om moeilijkheden. En zeker als je tegen het buitenlicht in moet filmen is het bijna niet te doen. Alle instellingen binnen heb ik dus handmatig ingesteld: soms witbalansen, een andere keer kunstlicht instelling, en weer een andere keer leek daglichtinstelling het beste. En ook de hoeveelheid licht (diafragma, sluitertijd) heb ik meestal met de hand ingesteld. En toch wist ik toen al dat ik de beelden in de computer fors bij moest werken. En hetzelfde gold voor de stukken lucht die op de buitenopnamen te zien waren. Misschien daarover later nog iets meer.

Maar een deel van de beelden kòn ik niet zelf filmen. De kerk in vroeger tijd, de kerk in de periode van verval en de kerk tijdens de verbouwing had ik niet meegemaakt. En zo kwam de vraag: hoe kom je aan die beelden? Daarover een volgende keer.

Henk Koster