Monteren volgens plan. Welk plan? 

Al zes delen ben ik bezig geweest met het vertellen over het maken van een documentaire in het algemeen en die van mij over de Noorderkerk in Apeldoorn in het bijzonder. En nu pas zijn we toe aan de montage. Dat zegt iets over de voorbereidingen. De tijd om het idee te ontwikkelen, door te praten, achtergrond te verzamelen, materiaal bij elkaar te zoeken en opnamen te maken is namelijk veel en veel langer dan de feitelijke tijd van de montage. (Hoewel in uren weet ik het zo net nog niet…)

Kort samengevat: in april 2006 kreeg ik het idee, in augustus ben ik aan de voorbereidingen begonnen en pas eind november/begin december was ik (op een paar puntjes na) zover dat ik met de montage kon beginnen. Op 11 januari 2007 was de film klaar.

Daar zat ik eind november met mijn materiaal. En nu wordt het tijd om iets op te biechten: ik had geen scenario, geen draaiboek en geen draaiplan! Voor een documentairemaker zijn dat dus al drie doodzonden in één klap. Maar net als elke zondaar heb ik natuurlijk wel een excuus.

Allereerst: ik maakte de hele film in mijn eentje. Dus zat alles in mijn hoofd. Als je met meer mensen een documentaire (of ook een andere film) maakt kan dat echt niet, want dan weet nauwelijks wat je zelf moet doen, laat staan dat je weet wat een ander doet. Maar ik moet toegeven: ook bij mij leverde het wel wat problemen op. Het heeft een paar extra ritten en opnamesessies gekost om dingen alsnog op te nemen. Zelfs tijdens de montage ben ik nog weer heen geweest om aanvullende opnamen te maken!

Wat ik wel had was een lijstje van wat ik wilde. Hier is dat lijstje:

Onderwerp: (strekking van het verhaal)

Het is cultuurhistorisch belangrijk dat kerkelijke monumenten, desnoods in een andere gebruiksvorm, blijven bestaan. De Noorderkerk is er een geslaagd voorbeeld van.

De persoonlijke motivatie voor het onderwerp.

Ik laat zien hoe ik samen met mijn zoon die kerk binnenstap en vertel daar over de aanleiding tot de film. Ik maak er een soort persoonlijke ontdekkingstocht van.

Lengte van de film

Liefst 20 minuten, in ieder geval niet langer dan een half uur.

Verhaalontwikkeling

1. Mijn toevallige kennismaking met de kerk is aanleiding om meer over de kerk te weten te komen. (motivatie) Beelden van mijn zoon en mij.
2. Iets vertellen over de geschiedenis van de kerk.(interview, foto’s, oude filmbeelden?)
3. Voormalige kerkgangers hun herinneringen aan de kerk laten vertellen en daarbij laten zien hoe de kerk er toen uit zag. (foto’s, filmbeelden?)
4. (Laten) Vertellen hoe de kerk dreigde te vervallen (foto’s) Via interviews laten zien hoe de eerste poging om van de kerk weer wat te maken mislukte.( Beeldmateriaal???)
5. Via korte foto-montage laten zien hoe de volgende eigenaar de kerk restaureerde en verbouwde. (foto’s, filmmateriaal niet aanwezig)
6. Nieuwe eigenaar laten vertellen wat er voor de restauratie allemaal gedaan moest worden. (interview en opnamen van buiten)
7. Interviews: duidelijk maken waarom het behoud van de kerk van groot belang is. Waarom is het een rijksmonument geworden? (Architect en ambtenaar monumentenzorg, opnamen van buiten en binnen)
8. Laten zien hoe het er nu uitziet als kantoor. En in hoeverre het kerkelijk karakter al of niet overeind gebleven is. (eigenaar, architect en misschien ambtenaar monumentenzorg, opnamen van binnen)
9. Slot: oordeel van de betrokkenen over deze verbouwing. Met als doel: operatie kerkverbouw geslaagd! (afsluitende stukjes interview en opnamen)

Dit was dan wel geen scenario, maar het gaf wel voldoende houvast voor het maken van de opnamen en voor het montageplan.

Nog één opmerking over het scenario: het is voor mij toch ook nog wel de vraag of je (terwijl je nog niet precies wat mensen gaan vertellen) vooraf zo’n uitgewerkt scenario kunt maken. Zelfs aan dit globale plan heb ik met niet helemaal kunnen houden. Daarover een volgende keer.

Henk Koster